So với quãng đường 11 năm kể từ ngày Việt Nam nộp đơn xin gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO) đến khi là thành viên chính thức thì 2 năm còn là quá ngắn ngủi. Tuy nhiên, việc đánh giá tác động của 2 năm đầu tiên gia nhập lại có vai trò và ý nghĩa rất quan trọng trong việc chúng ta nhìn nhận một cách thực chất hơn về những vấn đề mang tính dự đoán trước đây để có đưa ra những chiến lược và đối sách phù hợp hơn. Trên thực tế, "con tầu Việt Nam" đã thực sự "bơi" ngoài biển lớn, nhưng khi ngoái lại nhiều chuyên gia và các nhà hoạch định chính sách vẫn không ngần ngại thốt lên: Biển lớn thật nhiều bão tố...

Đến nay, Việt Nam đã chính thức gia nhập WTO hơn một năm. Sự kiện này đã đưa đến nhiều cơ hội và thách thức mới đối với Việt Nam...

Một năm đã trôi qua kể từ ngày Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Một năm trước đây Tiến sỹ Lê Đăng Doanh – Chuyên gia kinh tế cao cấp đã cảnh báo: WTO sẽ buộc chúng ta phải thay đổi sâu sắc nếp nghĩ, thói quen, hành vi theo hướng văn minh, tiến bộ hơn và ai chậm hơn thì đành uống nước đục. Lời cảnh báo này đến bây giờ vẫn còn nguyên ý nghĩa.

Sau chín ngày đàm phán tại Geneva (Thụy Sĩ), ngày 29-7, vòng đàm phán Doha về nông nghiệp của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) với 35 bộ trưởng thương mại tham dự đã kết thúc thất bại.

Gần một năm rưỡi. Quãng thời gian này chưa đủ dài để có thể đánh giá và nhìn nhận đầy đủ các tác động của việc gia nhập WTO đối với nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, hãy nhìn nhận một cách khách quan trên các khía cạnh: thương mại, đầu tư, ổn định kinh tế (trong đó có các vấn đề về lạm phát, cán cân thanh toán quốc tế, thu chi ngân sách, sự ổn định hệ thống ngân hàng và thị trường tài chính) và các vấn đề xã hội khác... có thể thấy “dấu ấn” của việc gia nhập WTO đối với nền kinh tế Việt Nam không phải là chưa thể “chỉ mặt đặt tên” được trong quãng thời gian qua.

Trở thành thành viên chính thức của WTO, Việt Nam cũng đã tận dụng được nhiều lợi thế, tuy nhiên khó khăn trước mắt vẫn còn nhiều. Chúng ta đang đối mặt với sự chững lại của nền kinh tế toàn cầu, lạm phát gia tăng, sức cạnh tranh của nền kinh tế giảm. Một trong những nguyên nhân của tình trạng giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế nội địa là do hàng rào thuế quan bị cắt bỏ theo lộ trình, cắt hỗ trợ trực tiếp cho sản xuất... Điều WTO cho phép là xây dựng hàng rào kỹ thuật để bảo vệ sản xuất trong nước, mặc dù chúng ta đã triển khai ráo riết nhưng chưa có nhiều kết quả khả quan. Đánh giá về thực tế hàng rào kỹ thuật của Việt Nam, nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan, người có 11 năm theo đuổi đàm phám WTO nhận định: "Hàng rào kỹ thuật của Việt Nam còn rất yếu, quá ít, chưa tinh vi. Muốn hội nhập cho tốt phải xây dựng bằng được hàng rào kỹ thuật đó".

Việt Nam đang nỗ lực thực hiện các cam kết với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), nhưng các doanh nghiệp và hiệp hội nước ngoài cho rằng việc thực hiện phải nghiêm túc và tuân thủ lộ trình cam kết.

Khi tờ lịch thắm đỏ trên tường báo hiệu một năm mới lại đến cũng là lúc nhà nhà cộng sổ tính đếm lời lãi sau một năm vất vả bươn trải. Hơn thế, còn phải đánh giá thành công, thất bại để rồi vững bước tiến vào năm mới. Ở cấp độ Nhà nước, việc cộng sổ một năm sau ngay tiếng sâmbanh nổ giòn ở Giơnevơ mừng VN gia nhập WTO càng có ý nghĩa.

Sáng 16/1, tại Hà Nội, Cục Đầu tư nước ngoài Bộ Kế hoạch Đầu tư phối hợp với Ban tổ chức Hội chợ thương mại Việt Nam-WTO tổ chức hội thảo "Đầu tư trực tiếp nước ngoài - bước song hành của WTO".

Nhìn lại một năm Việt Nam gia nhập WTO, xin giới thiệu một số ý kiến, nhận định của các chuyên gia trong và ngoài nước về chặng đường đầu tiên của nước ta trong tổ chức thương mại toàn cầu này.